AUTOR: Izowita

Agrionemys horsfieldii

Cites: Tak

Synonimy: Żółw stepowy, Horsfield’s tortoise,Russian tortoise, Vierzehenschildkrote   

Systematyka

Królestwo: Animalia
Podkrólestwo: Histozoa
Typ: Chordata
Podtyp: Reptilia
Gromada: Anapsida
Rząd: Testudines
Podrząd: Testudinoidea
Nadgodzina: Chelonioidea
Rodzina: Cheloniidae
Podrodzina: Testudininae
Rodzaj: Agrionemys dawniej (Testudo)
Gatunek: Horsfieldii

(Systematyka według tabeli opracowanej przez Tewksbury Institute of Herpetology pochodzącej ze strony www.chelonia.org z uwzględnieniem zmiany z 1998 roku Testudo horsfieldii przemianowany na Agrionemys horsfieldii, oraz wyłączono go z rodzaju Testudo i utworzono dla niego rodzaj Agrionemys.)
 

Klasyfikacja

Gray 1844

Informacje ogólne

Najczęściej hodowany w polskich domach żółw lądowy, dość tani (100-200 zł) za młodego osobnika, przez co staje się często zabawką dla małych dzieci, lub nietrafionym prezentem. Praktycznie wszystkie osobniki dostępne w sprzedaży pochodzą z odłowu, gdyż nie ma komercyjnych ferm rozmnażających ten gatunek tak jak np. Żółwia czerwonolicego na potrzeby terrarystyki. Kupując żółwie musimy to robić wyłącznie w sklepach zoologicznych, aby uniknąć kupna chorego zwierzęcia, oraz aby mieć gwarancje, że drogę ze środowiska naturalnego do Polski żółw przebył w dobrych warunkach. Po zakupie podlega rejestracji w ciągu 14 dni od daty zakupu. (CITES, II załącznik)

Cechy szczególne

W przeciwieństwie do większości żółwi lądowych posiada nie wysoko wysklepiony, a spłaszczony grzbietowo – brzusznie pancerz. Jego kończyny przednie posiadają tylko 4 palce.

Wielkość

Długość karapaksu dorosłego osobnika nie przekracza najczęściej 20 cm choć według niektórych źródeł (Przybyszewski, 1986) dochodzi nawet do 28 cm u samic, samce są najczęściej mniejsze o 1/3, osiągają wagę do 2 kilogramów.

Długość życia

W niewoli potrafi żyć ponad 40 lat, nie ma możliwości ustalenia długości życia w naturalnym środowisku.

Wygląd

Średniej wielkości żółw, którego ciało jest ubarwione w sposób maskujący go w jego środowisku naturalnym, najczęściej są to barwy od żółtego, poprzez oliwkowy, brązy, do czarnego. Nie posiada widocznych wzorów na pancerzu, wszelkie ornamenty są bardzo rozmyte nawet u młodych zwierząt.

Aktywność

Aktywny w trakcie dnia. Sen zimowy – hibernacja może trwać do 6 miesięcy, w bardzo gorących okresach zapada w sen letni – estywację, która może trwać do 3 miesięcy. Oba te okresy spędza w komorach sypialnych swoich nor, zimowa może mieć do 2 metrów długości i 1 metra głębokości letnia najczęściej jest o połowę krótsza i płytsza.

Występowanie

Azja centralna i południowo zachodnia, Kraje takie jak Afganistan, Rosja, Kazachstan, Pakistan i północno – zachodnie Indie.

Biotop

Zamieszkuje suche obszary, zarośla, stepy, półpustynie i pustynie. Na terenach gdzie wkroczyło rolnictwo duże ilości tych żółwi spotyka się na sztucznie nawadnianych plantacjach gdzie są traktowane jak szkodniki. Zamieszkuje niziny, nie spotyka się go powyżej 1200 m n.p.m.

Podgatunki

Agrinoemys horsfieldii kazakhstanica
Agrinoemys horsfieldii horsfieldii
Agrinoemys horsfieldii rustamovi

Temperatura

Zakres temperatur od 20 do 30 C. Źródło ciepła musi być umieszczone w jednym z końców terrarium, tak aby zwierze mogło wybrać odpowiednią temperaturę w jakiej będzie przebywać.

Wilgotność

Około 50%

Oświetlenie

Cykl 12 godzinny. Wskazane zastosowanie świetlówki UVB (5%) i częste wyprowadzanie na światło słoneczne.

Wielkość terrarium

Całość terrarium powinna mieć wymiary przynajmniej (długość) 5x długość karapaksu, (szerokość) przynajmniej 3 długości karapaksu dla większej ilości żółwi zwiększamy powierzchnię o 30% przy każdym następnym lokatorze. W niektórych źródłach niemieckich możemy znaleźć ogólne zalecenia dla żółwi dotyczące terrarium mówiące o wymiarach 10x10 długości karapaksu. Dobrym rozwiązaniem jest terrarium kwadratowe. Coraz większą popularność zdobywają terraria będące otwartymi skrzyniami nie posiadające przykrycia, jest to dobre rozwiązanie lecz w takim wypadku musimy dodatkowo zadbać o utrzymanie się stałego poziomu temperatury, oraz odpowiednią wysokość ścian aby uniemożliwić ucieczkę zwierzęcia.

Wystrój terrarium

Terrarium o charakterze półpustynnym, stepowym, Podłoże powinno być twarde, kamieniste aby umożliwić żółwiom ścieranie pazurów lecz należy pamiętać, że te zwierzęta często kopią nory, aby im to zapewnić warstwa podłoża powinna być jak najgrubsza, miejscami w miarę możliwości wskazane by było 50 cm grubości lub więcej. Najczęstszymi ściółkami są mieszanki ziemi ogrodowej, torfu, włókna kokosowego, kory, kostki bukowej. Czasem na takie podłoże kładzie się fragmenty darni lub wysiewa do niego różne nasiona, polecane są szczególnie odporne gatunki traw, do których niektórzy hodowcy dodają lucernę i inne rośliny mogące służyć jako dodatkowy pokarm. Nie stosujemy piasku, który może być zjadany przez żółwie, na temat stosowania siana zdania są podzielone, niektóre zwierzęta reagowały na nie alergicznie, lecz dla większości jest to dobre podłoże. W terrarium obowiązkowe są elementy takie jak miska z zawsze czystą wodą. Płaska powierzchnia, na którą można wykładać pokarm tak aby nie brudził się podłożem (może być to nawet talerz zagłębiony odrobinę w ziemię). Źródło ciepła – najlepszym są żarówki i świetlówki, nie wskazane jest stosowanie kamieni i kabli grzewczych, które odkopane mogą być przyczyną poparzeń zwierzęcia. Świetlówka UVB , która w części zastępuje kontakt ze światłem słonecznym.

Gdy temperatura na dworze przekroczy 20 C możemy stopniowo na coraz dłuższy czas przenosić nasze żółwie do zewnętrznych zagród, w których mogą spędzić lato. Musimy wybrać do tego zdrowie zwierzęta, które są zdrowe, oraz zbyt duże, aby drapieżniki takie jak sroki, kruki, łasice lub kuny mogły je wykraść i zjeść, możemy też przykryć wybieg w górnej części siatką. Niebezpieczeństwem są też koty, które mogą zaatakować żółwia. Aby zapobiec ucieczkom górna część ogrodzenia, jeśli jest to siatka musi być zawinięta do wewnątrz, a dolna wkopana w ziemię na przynajmniej 50 cm. Nawet to nie jest pewna głębokość gdyż zakopujące się żółwie potrafią wykopać znacznie głębsze nory, w których nawet w naszym klimacie potrafią przezimować, jednak lepiej na to nie narażać ani siebie ani tym bardziej żółwia. Poza tym na wybiegu powinno się znaleźć źródło wody, oraz zacienione miejsca.

Żywienie

NIE NALEŻY PODAWAĆ SAŁATY!

Zawiera ona, tak jak inne kapustne duże ilości szczawianów, które zaburzają gospodarkę wapniową organizmu żółwia. 

NIE NALEŻY PODAWAĆ WARZYW I OWOCÓW!

Zawierają zbyt wiele węglowodanów przez co powodują efekty podobne do diety w której znalazło by się białko zwierzęce. 

NIE NALEŻY PODAWAĆ BIAŁKA ZWIERZĘCEGO!

Mimo iż w wielu starszych i nowych tworzonych na ich podstawie udział białka sięga 15% nie jest on wskazany dla właściwego rozwoju zwierzęcia – powoduje zbyt szybkie przyrosty, krzywice, schorzenia wątroby i innych organów zwierzęcia. Najwłaściwszym pokarmem dla żółwi są rośliny zielne, często w całości. Dieta żółwi nie może się opierać wyłącznie na kilku gatunkach roślin, musi być bogata i często modyfikowana. Poniżej znajduje się lista łatwo dostępnych roślin, które mogą być jej elementami.

Mniszek lekarski
Babka zwyczajna i lancetowata
Cykoria podróżnik
Koniczyna
Pokrzywa – dobrze pognieciona
Młoda lucerna
Jasnota
Jaskry
Liście powoju
Wrotycz pospolity
Liście chrzanu
Trawy

Ostatnio pojawiły się w sprzedaży mieszanki suszonych ziół, które są dobry uzupełnieniem parapetowej hodowli roślin karmowych, lecz nie wszystkie żółwie chcą je jeść. W takim wypadku można próbować podawać małe ilości suchego pokarmu wymieszanego wraz ze Świerzym, a z czasem zmieniać proporcje na korzyść suchej karmy.

Dymorfizm płciowy

Gdy dysponujemy kilkoma osobnikami, lub chociażby zdjęciami do porównania łatwe po trzech podstawowych cechach:  Wielkość zwierzęcia – samice są o ok. 1/3 większe od samców (jeśli są to osobniki w podobnym wieku, hodowane w podobnych warunkach).  Ukształtowanie plastronu – samce mają wklęsłe płytki plastronu, co ułatwia im kopulację. Cecha ta jest widoczna u Żółwia stepowego słabiej niż u innych gatunków. Ogon samca jest dużo dłuższy i bardziej masywny niż ogon samicy.

Rozmnażanie

W niewoli trudne, najczęściej możliwe po przezimowaniu, lub po długotrwałym oddzieleniu samca od samic.

Zimowanie

Niekonieczne, wskazane jedynie, jeśli chcemy rozmnożyć żółwie. Do zimowania przeznaczamy wyłącznie zdrowe, dorosłe osobniki, którym stopniowo obniżamy temperaturę do ok. 5C jednocześnie zwiększając czas kiedy terrarium jest nieoświetlone i zmniejszając częstotliwość karmienia. Jeśli w trakcie zimowanie nie zauważymy nic, co by mogło świadczyć o potrzebie wcześniejszego wybudzenia w marcu stopniowo podwyższamy temperaturę, w której przebywają zwierzęta. Zimowanie w zbyt wysokiej temperaturze może doprowadzić do niewystarczającego spowolnienia metabolizmu zwierzęcia, czego konsekwencją najczęściej jest śmierć zwierzęcia w trakcie snu z wycieńczenia.

Uwagi

Jest najczęstszym nosicielem salmonelli i pasożytów wśród hodowanych w domach żółwi, dlatego tak ważna jest znajomość pochodzenia zwierząt, oraz dobra opieka weterynaryjna. 

Powinniśmy regularnie kąpać żółwie. Ma to na celu nawodnienie ich organizmu, daje możliwość pozbycia się pasożytów skóry, ciepła woda ułatwia im oddawanie moczu i kału, nawet nie pijąc żółwie potrafią wchłaniać wodę przez błonę śluzową kloaki. 

Żółwie stepowe są agresywnymi zwierzętami, często zdarza się, że gryzą się nawzajem. Dochodzi do tego, gdy terrarium jest za małe dla liczby zwierząt, które w nim przebywają, gdy połączymy żółwie o różnych wielkościach, większy próbując zdominować mniejszego. W trakcie godów samce kąsają samice zarówno po kończynach jak i głowie. Ze względu na taki charakter należy uważać przy łączeniu tych żółwi zarówno w pary, jak i w grupy. Gdy zamierzamy je rozmnażać najlepszym zestawieniem, gdy w terrarium jest jeden samiec, na którego przypadają 2 – 4 samice, co pozwala zapobiec obrażeniom w trakcie agresywnych zachowań godowych. Tak mogą wyglądać obrażenia zadane przez inne żółwie rany po ugryzieniach goją się długo i często pozostawiają blizny.

Bibliografia

Przybyszewski C.: Zwierzęta w terrarium. Glob, Szczecin 1986
www.russiantortoise.org
www.chelonia.org